Vấn đề này đã có lệ từ xưa, chẳng có gì mới mẻ. "Họ nào đã có nề nếp sẵn thì cứ theo lệ cũ tiến hành". Đối với những họ mới phục hồi lại việc họ, chưa vào nền nếp, chúng tôi xin mách một vài kinh nghiệm: 
Tử Vi, Tứ Trụ, Xem Tướng, Gieo quẻ, Xem bói
- Yết cáo tổ tiên: Theo lệ cũ chỉ
sau khi đối chiếu gia phả, kiêng kị các trường hợp phạm huý (đặt tên
trùng với tên huý của tổ tiên và thân nhân gần gũi nhất, kể cả nội
ngoại) mới chính thức đặt tên huý cho trẻ sơ sinh, yết cáo tổ tiên và
xin vào sổ họ. Ngày nay phải làm thủ tục khai sinh kịp thời, trường
hợp ở xa quê, không kịp về đối chiếu gia phả, nhỡ trùng tên huý tổ
tiên trực hệ, thì tìm cách đổi, hoặc tránh gọi thường xuyên trong nhà.
Lễ yếu cáo tổ tiên rất đơn giản, nén hương, cơi trầu, chén rượu cũng
xong, thường kết hợp lễ tế tổ hàng năm mà yết cáo chung tất cả con cháu
trong họ sinh trong năm cùng một lượt. Lễ vào số họ cũng đơn giản, cốt
sao cho gia đình nghèo nhất trong họ cũng không gặp phải điều gì
phiền phức.
- Vào sổ họ: Thứ tự sổ họ ghi
theo năm sinh, ai sinh trước ghi trước, sinh sau ghi sau. Trường hợp
nhiều năm bị phế khoáng nay mới lập lại sổ họ, thì phải thống kê theo
đơn vị hộ gia đình hoàn chỉnh cả họ, sau đó mới lập số tiếp đối với
những trẻ sơ sinh.
Mẫu số: Họ Tên (Tên Huý. Tên thường gọi) con ông bà,
thuộc đời thứ mấy, chi thứ mấy? Con trưởng hay con thứ mấy? Ngày
tháng, năm, sinh, ngày vào sổ họ.
- Con gái vào sổ họ: Bất cứ trai hay
gái, sau khi sinh đều có yết cáo tổ tiên, đã được tổ tiên phù trì phù
hộ, nhưng nhiều họ ngày xưa không vào sổ họ đối với con gái, cho rằng
"Nữ nhân ngoại tộc", con gái là con người ta, lớn lên đi làm dâu lo cơ
nghiệp nhà chồng vì thế không công nhận con gái vào họ. Tuy vậy, ngay
trước CM T8-1945 một số họ đã xoá bỏ điều bất công đó, con gái cũng
có mọi quyền lợi nghĩa vụ như con trai.
Ngày nay, trong phong trào khôi phục việc họ, xin kiến nghị các họ đặc
biệt quan tâm đến con gái và nàng dâu của họ, họ nào coi trọng vai
trò phụ nữ, và coi trọng vai trò người mẹ, người vợ, người cô, người
chị, thì họ đó mới vững mạnh. Cả nước đang ra sức vận động kế hoạch hoá
gia đình, con gái cũng như con trai, vậy nên vận dụng phong tục cũng
phải phù hợp với tư duy thời đại.
Nguồn: ST & Tổng hợp từ Internet: Mỹ Ngân (XemTuong.net)
